Passie op 't werk

Hoe steken werknemers in hun vel? Dat vragen bedrijven zich zelden af. Een gemiste kans, vond bedrijfsarts Willem van Rhenen. Daarom ontwikkelde hij de passietest, die bij KPN de burn-out drastisch verminderde.

Wie bij een gemiddeld bedrijf binnenstapt, wordt niet vrolijk volgens Willem van Rhenen, bedrijfsarts bij arbodienst ArboNed. Er wordt heel wat afgezeurd over de hoge werkdruk, zegt hij, terwijl daar weinig aan te doen valt. ,,De directie heeft meestal geen boodschap aan de klachten van de ondernemingsraad. Bovendien is werkdruk een subjectief gegeven: wat voor de ene werknemer een bron van stress is, doet de andere op z’n sloffen.”

Daarom moet het roer om. Bedrijven kunnen zich beter richten op het welbevinden van hun mensen, zodat die voldoende zijn toegerust om de werkdruk aan te kunnen, stelt de bedrijfsarts. Hij voegde de daad bij het woord door – in samenwerking met de universiteit van Utrecht – een ’Hoe-steek-ik-in-mijn- vel-vragenlijst’ te ontwikkelen. Die werd bij KPN uitgeprobeerd. Bij 340 managers van de onderneming, die ook een fysieke test moesten ondergaan, werd bekeken hoe het met de passie voor hun werk was gesteld.

De bevlogenheid van werknemers in kaart brengen, is nieuw, zegt Van Rhenen. „Bedrijven zijn nog altijd vooral geïnteresseerd in het terugbrengen van het verzuim van de gemiddeld 5 procent uitgevallen medewerkers. Maar het op peil houden van die 95 procent die wel gezond is, is minstens zo interessant. Daarbij kun je louter de nadruk leggen op het voorkomen van ziektes en kwalen, maar ook uitgaan van het postitieve: hoe vitaal zijn de werknemers van een bedrijf, en hoe kan een werkgever die vitaliteit op peil houden of –indien nodig– verbeteren? Zo kan een burn-out worden voorkomen.”

,,Diverse onderzoeken hebben aangetoond dat gepassioneerde medewerkers voor meer klantgerichtheid en een hogere productiviteit zorgen. Niet verwonderlijk, maar tot nu toe wordt er weinig met die logica gedaan.”

De 350 managers van KPN hoorden direct na hun passietest hoe ze ervoor stonden, en kregen –zo nodig – een persoonlijk advies om hun mentale of fysieke gesteldheid op te krikken. Wie bijvoorbeeld hinder ondervond van zijn overgevoeligheid, werd geadviseerd gebruik te maken van een ’personal coach’. En de werknemer die klaagde over een gebrek aan vaardigheden mocht een cursus te volgen. Wanneer een vastgeroest lichaam de oorzaak was van een verminderde geestdrift werd eveneens goede raad gegeven. „Daarbij hielden we rekening met de persoon in kwestie”, zegt Van Rhenen. „Een potje tuinieren behoorde ook tot de mogelijkheden.”

Een jaar later hield de bedrijfsarts de KPN’ers opnieuw tegen het licht, en constateerde goede resultaten. De bevlogenheid, waarover het telecombedrijf overigens niet te klagen had, was gestegen van 22 naar 29 procent. En het aantal managers met burn-out was gedaald van 10 naar 4 procent. „Onze methode werkt”, constateert Willem van Rhenen.

„De Utrechtse universiteit heeft een groep KPN-managers voor wie we niks deden ook onderzocht, en die bleef op hetzelfde niveau hangen. Er is dus geen sprake van toeval.”

Binnenkort publiceert de bedrijfsarts zijn bevindingen in een wetenschappelijk tijdschrift. Zo hoopt hij vakgenoten te overtuigen dat zij zich niet alleen op verzuimmanagement moeten richten. „Zij komen pas in actie wanneer iemand al is omgevallen, terwijl het voor bedrijven lucratiever is om te voorkomen dat dat gebeurt.”

Stabiliteit van de mens bepaalt lust om te werken

Zijn werknemers bevlogen, opgebrand of zweven ze daar ergens tussenin? De passietest van arbo-arts Willem van Rhenen, biedt uitsluitsel na het invullen van een uitgebreide vragenlijsten en een fysieke test. Maar het interessantst om te weten is waarom iemand last heeft van een afgenomen werklust. en in de buurt komt van een burn-out, zegt de bedrijfsarts. Daarom worden de deelnemers uitvoerig aan de tand gevoeld over de factoren die daarop van invloed zijnop de al dan niet verminderde passie voor het werk, zoals te weinig feedback of onvoldoende steun van collega’s. Van Rhenen: „Daarbij vragen we ook uitdrukkelijk naar de persoonlijkheid en kwaliteiten van mensen. Iemand die emotioneel heel stabiel blijkt, heeft er immers minder problemen mee wanneer de werkdruk erg hoog is. Zware omstandigheden op het werk hoeven niet automatisch in te houden dat de werknemer slecht in z’n vel steekt.”

Passietest van bedrijfsarts houdt personeel overeind